Kalýn Barsak Polipleri
Polipler kalýn barsaklarýn iç duvarýndan kaynaklanan ve barsak boþluðuna doðru büyüyen anormal oluþumlardýr. Bazý polipler düzdür ve barsak duvarýna yapýþýktýr, diðerleri ise saplýdýr ve barsak lümenine sarkarlar. Polipler yetiþkin insanlarýn %15-20�sinde görülmektedir.

Poliplerin çoðu iyi huyludur, ancak bazýlarýndan da kanser geliþtiði kesinlik kazanmýþtýr. Bu nedenle polipler teþhis edildiklerinde çýkartýlmalýdýrlar.

Poliplerin Belirtileri Nelerdir?
Poliplerin çoðu belirti vermez, röntgen tetkiki ve kolonoskopi gibi tetkikler sýrasýnda tesadüfen saptanýr. Bazý polipler ise kanama, sümüksü akýntý, tuvalet alýþkanlýðýnda deðiþiklik (ishal-kabýz gibi) ve karýn aðrýsý gibi belirti verirler.

Polipler Nasýl Teþhis Edilir?
Polipler kolonoskopi ya da kolon grafisi (röntgen) ile saptanýrlar.

Kalýn barsak endoskopisi 3 þekilde yapýlabilir:

1. Rigid rektosigmoidoskopi
2. Fleksibl rektosigmoidoskopi
3. Kolonoskopi

Rigid sigmoidoskopi ile kalýn barsaðýn son 18 - 30 cm�lik kýsmý incelenebilir. Fleksibl olan rektosigmoidoskopla ise kalýn barsaðýn son 1/3 � 1/4�lük kýsmý incelenir. Kolonoskopide daha uzun fleksibl bir alet kullanýlýr, tüm kalýn barsak incelenebilir.

Baryum ile yapýlan lavman opaklý kolon grafisi de kalýn barsaklarýn incelenmesinde kullanýlýr.

Gaitada gizli kan tetkiki kalýn barsak hastalýklarý için önemli bir test olmakla beraber testin negatif olmasý polip olmadýðý anlmýna gelmez.

Bir polip görülmesi tüm kolonun incelenmesini gerektirir, çünkü baþka poliplerin görülme olasýlýðý %30 oranýndadýr.

Polipler Tedavi Edilmeli Mi?
Poliplerin habisleþip habiþleþmeyeceðini belirleyen bir test olmadýðý için tüm polipler çýkartýlmalýdýrlar. Poliplerin çoðu kolonoskopi sýrasýnda çýkartýlabilir. Büyük polipler bazen bu yolla çýkartýlamayabilir bu durumda ameliyat gerekir.

Polipler Tekrarlayabilir Mi?
Þayet polip tamamen çýkartýlýrsa nadiren tekrarlar. Yine de polipin meydana gelmesinde etkili faktörler kaybolmamýþtýr. Daha önce polibi olanlarýn %30�unda yeni polip geliþir. Bu nedenle polibi olan hastalar düzenli olarak doktor kontrolu yaptýrmalýdýrlar.

Kalýn Barsak Kanseri

Kolorektal kanser Amerika Birleþik Devletleri�nde en sýk görülen 2. kanser çeþididir. Yýlda 140.000 yeni hasta görülmekte ve 60.000 ölüme neden olmaktadýr. Ancak hastalar erken dönemde yakalanýrlarsa, yapýlacak tedavi ile hastalýktan tamamen kurtulabilirler. Tarama testleri ile bu hastalýk oluþmadan saptamak ve önleyici tedavi uygulamak mümkündür. Bu nedenle risk altýndaki grubu saptayýp, gerektiðinde önleyici tedavi yapmak için taramalar yapmalýdýr.

Bu Hastalýða Yakalanma Riski Taþýyan Kimlerdir?

• 40 yaþ üzerindeki kiþiler. Kalýn barsak kanseri her yaþta görülmesine raðmen hastalýk %90 oranýnda 40 yaþ üzerindeki hastalarda görülmektedir.
• Her 10 yaþ artýþýnda görülme riski iki katýna çýkmaktadýr.
• Kan baðý olan diðer aile bireylerinde kolorektal kanser ve polip bulunmasý.
• Ülseratif kolit, kolon polipleri olanlar.
• Diðer organ kanserleri (özellikle meme ve uterus (rahim) kanserleri) olanlar

Hastalýk Nasýl Baþlar?

Hemen hemen tüm kolorektal ( kalýn barsak ) kanserlerin poliplerden kaynaklandýðý kabul edilir. Barsak duvarýnda bulunan bu kanser öncüsü oluþumlar muhtemelen büyürler ve kanserleþirler.

Ýyi huylu (benign) poliplerin çýkarýlmasý kanserin geliþmesini önleyen koruyucu bir yöntemdir.

Belirtiler Nelerdir?

• Kanama (Rektal kanamadýr, sadece kan gelebileceði gibi gaitaya bulaþmýþ þekilde de olabilir).
• Tuvalet alýþkanlýðýnda deðiþiklik ( kabýz ve ishal durumlarýnýn birbirini izlemesi) en sýk görülen belirtilerdir. Ancak bu belirtiler baþka hastalýklarda da sýkça görüldüðünden tanýya varmak için ayrýntýlý bir inceleme gerekir.
• Gaitanýn eskiye oranla incelmesi
• Tuvalete sýk gitme isteði fakat barsaðý tam boþaltamama hissi ( tenezm).
• Anemi (kansýzlýk)
• Karýn aðrýsý ve kilo kaybý genellikle geç belirtilerdir, ilerlemiþ bir hastalýðýn muhtemel varlýðýný düþündürürler.
• Maalesef poliplerin birçoðu ve erken evre kanserler belirti vermemektedir. Bu nedenle 40 yaþýna geldiðinizde (check-up) kontrol muayeneleriniz kalýn barsak kanserini araþtýracak þekilde düzenlenmelidir.

Bu muayeneler rektal tuþe (barsaðýn son kýsmýnýn parmakla muayenesi) ve gaitada kanýn varlýðýný araþtýran kimyasal testlerden ibarettir. Rektosigmoidoskopi de (ýþýklý bir cihaz ile barsðýn son kýsmýnýn gözle görerek deðerlendirilmesi) check-up�larýn bir parçasý olmalýdýr.

Teþhis Yöntemleri Nelerdir?

Klinik olarak kalýn barsak kanseri þüphesi olan hastalarda (bu tetkikler kanser dýþý hastalýklarda da istenebilir) kolon grafisi, endoskopi istenebilir. Kolon grafisi ile histopatolojik taný için parça alýnamýyacaðýndan endoskopik inceleme (rektoskopi, rektosigmoidoskopi ve kolonoskopi) kesin tanýya varmak için tercih edilir. Endoskopik inceleme esnasýnda hastalýklý alan saptanýr, bu bölgeden kesin taný için parça alýnýr ve histopatolojik tetkik için patoloji laboratuarýna gönderilir. Hastalýklý bölgeden tetkik için parça almanýn hastalýðýn seyrine olumsuz bir etkisi yoktur (sýklýkla karþýlaþtýðýmýz bir soru olduðu için açýklama gereði hissettim).

Kalýn Barsak Kanseri Nasýl Tedavi Edilir?
Hastalýðýn tamamen temizlenmesi için hemen hemen tüm vakalarda ameliyat þarttýr.

Hastalýklý kýsým cerrahi prensiplere uyarak belirlenmiþ sýnýrlara uygun olarak ameliyatla çýkartýlýr.

Bazen cerrahi tedaviye ek olarak hastalýðýn evresine göre radyoterapi ve kemoterapi de uygulanýr.

Erken evrelerde yakalandýðýnda hastalarýn %80-90�ý tamamen saðlýklarýna kavuþabilirler. Ýleri evrelerde yakalandýðýnda hastalýktan tamamen kurtulma oraný %50�lere hatta daha da aþaðýya düþer. Modern teknoloji sayesinde kalýn barsak kanserlerinde kolostomi ( Barsaðýn karýna baðlanmasý ) gerekliliði %5�ten daha azdýr.

Kalýn Barsak Kanseri Önlenebilir Mi?
Hastalýðýn oluþmasýný önlemek yada riski minimuma indirmek mümkündür.

• Benign (iyi huylu) poliplerin kolonoskopi ile uzaklaþtýrýlmasý.

Poliplerin uzaklaþtýrýlmasý yanýnda kalýn barsaklarýn ayrýntýlý muayenesi de kolonoskopinin avantajýdýr.

• Beslenmenin kalýn barsak kanserini önlediðine dair önemli bulgular vardýr. Bildiðimiz kadarýyla lifli gýdalardan zengin, az yaðlý beslenme þekli kalýn barsak kanseri riskini azaltabilmektedir.
• Yüksek risk grubunda olan kiþiler defekasyon (dýþkýlama) alýþkanlýðýndaki deðiþikliklere duyarlý olmalýlar ve sindirim sistemine yönelik tarama muayenelerini yaptýrmalýdýrlar.

Tarama Muayeneleri Nelerdir?

• 40 yaþ üzerinde yýlda bir kez rektal tuþe yapýlmalýdýr.
• Yine 40 yaþýndan itibaren yýlda bir kez gaitada gizli kan testi yapýlmalýdýr.
• Ailesinde kalýn barsak kanseri olanlar 40 yaþýndan sonra yýlda bir kez kolonoskopi yaptýrmalýdýrlar.
• 50 yaþ üzerinde 3 yýlda bir kolonoskopi yapýlmalýdýr.
• Ülseratif koliti olanlarda 40 yaþýna doðru kanser riski arttýðý için yýlda bir kez kolonoskopi yapýlmalýdýr.

Hemoroidler Kanserleþirler Mi?

Hayýr, fakat kalýn barsak polipleri ve kanserleri hemoroide benzer belirtiler verebilir. Bu belirtiler ortaya çýktýðýnda mutlaka doktor tarafýndan muayene edilmeli ve deðerlendirilmelidir.